post

بچه های بالغ: روزه نگرفتن به دلیل ضعف شدید بدن

سؤال ۳۳: بچه‌هاى بالغ يا جوان‌هايى كه در اثر ضعف مفرط روزه گرفتن برايشان سخت است چه كنند؟

پاسخ ۳۳: ضعف ناشى از روزه مجوز ترك روزه نيست مگر آن كه حرجى باشد و بايد اكتفا به رفع ضرورت كند و قضا نمايد.[۱]

انسان نمى‌تواند به سبب ضعف بدن، روزه را بخورد، ولى اگر ضعف او به قدرى است كه معمولاً نمى‌شود آن را تحمل كرد[۲]، خوردن روزه اشكال ندارد.[۳]

لذا درباره چنین بچه‌ای که به سن تکلیف رسیده باید گفت؛ اگر روزه، موجب ضعفی شده که نمی توان تحمل کرد و برای او مشقت و حرج داشته باشد، روزه نگيرد. ولى بعداً در صورت توانایی، باید قضا كند و اگر تا ماه رمضان سال بعد قضا نکند براى هر روز يک مُد طعام، کفاره تأخير (تقريباً ۷۵۰ گرم گندم يا مانند آن) به فقير بدهد، مگر این‌که در تأخير نیز معذور باشد.[۴]

البته برخی از مراجع تقلید در این‌باره می‌گویند: «دختران پس از تمام شدن ۹ سال قمرى بالغ مى‌شوند ولى اگر نتوانند بعضى از وظايف مانند روزه را بر اثر ضعف انجام دهند از آنها ساقط مى‌شود و اگر تا ماه رمضان سال بعد قادر بر قضای آن هم نباشند، قضا نيز ندارد و به جاى آن براى هر روز يک مد طعام به فقير ‌دهند. شایان ذکر است، این حکم تا زمانی که واقعا قادر بر روزه گرفتن نباشند ادامه دارد و در مورد پسران نیز جاری است.».[۵]

برای آگاهی بیشتر به پاسخ های زیر مراجعه فرمایید:

نمایه: باطل شدن روزه با دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن، سوال شماره ۱۴٫

نمایه: روزه گرفتن و نماز خواندن در مناطقی که طول روز و شب زیاد است، سوال شماره ۱۷٫

[۱] . توضيح المسائل (امام خمينى)؛ ص: ۶۲۳؛ خمينى، سيد روح اللّٰه موسوى، توضيح المسائل (امام خمينى)، در يك جلد، اول، ۱۴۲۶ ه‍ ق.

[۲] . بهجت: كه مشقّت شديدى داشته، به طورى كه معمولًا نمى‌شود آن را تحمّل كرد .. زنجانى: بلى، بعضى از اشخاص مانند افراد پير مى‌توانند به جهت مشقت، روزه را بخورند.بهجت: ولى اگر تا سال ديگر خوب شد، بايد قضاى آن را بگيرد.مكارم: اگر ضعف او به قدرى است كه تحمّل آن بسيار مشكل شود، مى‌تواند روزه را بخورد، و هم چنين اگر خوف بيمارى داشته باشد.

[۳]. امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، گردآورنده: بنی‌هاشمی خمینی، سید محمدحسین، ج‌۱، ص ۸۹۵، م ۱۵۸۳، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق؛ سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، احکام روزه.

[۴]. ر.ک: فاضل لنکرانی، محمد، جامع المسائل، ج‌۱، ص ۱۵۱، انتشارات امیر قلم، قم، چاپ یازدهم، بی تا؛ تبریزی، جواد بن علی، استفتاءات جدید، ج‌۲، ص ۱۳۵، دفتر معظم له، قم، چاپ اول، بی‌تا؛ موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا، مجمع المسائل، ج‌۴، ص ۱۸۲، محقق و مصحح: کریمی جهرمی، علی، ثابتی همدانی، علی، نیری همدانی، علی، ‌دار القرآن الکریم‌، قم، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق؛ خمينى، سيد روح اللّٰه، استفتاءات، ج‌۱، ص ۳۳۳، دفتر انتشارات اسلامى، قم، پنجم، ۱۴۲۲ق؛ حسینی خامنه‌ای، سید علی، أجوبة الاستفتاءات، ص ۱۵۲، دفتر معظم له، قم، چاپ اول، ۱۴۲۴ق.

[۵]. مکارم شیرازی، ناصر، استفتاءات جدید، محقق و مصحح: علیان‌نژادی‌، ابوالقاسم، ج‌۱، ص ۸۹، انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب(ع)، قم، چاپ دوم، ۱۴۲۷ق؛ پایگاه اطلاع رسانی دفتر آیت الله العظمی مکارم شیرازی، حکم روزه دختران تازه به بلوغ رسیده.

post

حکم ترکیبات الکل یا ژلاتین در مواد غذایی

سؤال ۳۲: اینجانب در خارج از کشور و در یک کشور غیر اسلامی زندگی‌ می‌کنم و در اینجا پیدا کردن کار برای کسانی‌ که خارجی‌ هستند مشکل هست. مخصوصا در چنین اوضاع بد اقتصادی جهان. آیا خوردن شکلات یا فرآورده ای که از الکل یا ژلاتین باشد اشکال دارد؟ حتی اگر انسان مست نشود؟

پاسخ ۳۲: نظر مراجع عظام تقلید در مورد این سؤال به شرح زیر است:

دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی):

بطور کلی الکل هایی که معلوم نیست در اصل از اقسام مایعات مست کننده باشند، محکوم به طهارت هستند. و استفاده از مایعاتی که با آن ها مخلوط شده اند اشکال ندارد و در صورت شک محکوم به طهارت است؛ و اگر ژلاتین دارای قسم حلال و حرام باشد و ندانید آنچه می خورید از کدام قسم است، محکوم به حلیت است.[۱]

دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

در صورتيكه معلوم نباشد كه ژلاتين حيوانيست يا نباتى، خوردن آن مانعى ندارد. ضمناً الكلى كه در برخى از مواد غذايى وجود دارد و از موادى مثل چوب و مانند آن گرفته شده پاك بوده و خوردن آن طعام مانعى ندارد. مگر بحد سكر و مستى برسد كه آن حكم دیگرى دارد و حرام است. والله العالم

اگر شک کنید که ژلاتین، از گیاه گرفته شده یا از حیوان، خوردن آن جایز است و تفحص لازم نیست، ولی اگر بدانید که از حیوان گرفته شده و از تذکیه شرعی آن مطمئن نباشید خوردن آن جایز نیست حتی ـ بنا بر احتیاط واجب ـ اگر از استخوان های حیوان فراهم شده باشد.

بلی اگر علم و یقین داشته باشیم که مواد آن استحاله شده و در ضمن عملیات شیمیایی دگرگون شده است خوردن آن مطلقا اشکال ندارد. اما این امر ثابت نشده است.[۲]

به نظر حاج آقای سیستانی (دام ظله) همه انواع الکل پاک اند، اما خوردن آنها جایز نمی باشد [۳]

دفتر حضرت آیت الله مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

آری، جایز نیست.[۴]

——————————————

ترجمه پاسخ در دیگر زبان ها:

Index: Ruling on foods and drinks containing alcohol / Vanilla Extract, answer 587.

[۱] . برای آگاهی بیشتر به سایت دفتر حفظ و نشر آثار آیت الله العظمی خامنه ای، احکام مسکرات مراجعه فرمایید.

[۲] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، پرسش و پاسخ، ژلاتین.

[۳] . همان، الکل.

[۴] . پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی، پرسش و پاسخ، ژلاتین | الکل.

post

لمس خطوط قرآن و اسماء متبرکه بدون وضو

سؤال ۳۱: اگر به خط قرآن بدون وضو دست بزنیم به این نیت که آن را کتاب علمی یا کتابی برای نقل داستان بدانیم (مثلا در مقام نقل داستان حضرت یوسف دست به خط آن بزنیم به عنوان کتاب علمی تاریخی و نه قرآن) اشکال دارد؟ اگر سهواً بدون وضو به قرآن دست زدیم اشکال دارد؟

پاسخ ۳۱: مسّ نمودن خطّ قرآن؛ يعنى رساندن جايى از بدن به خطّ قرآن براى كسى كه وضو ندارد، حرام است. ولى اگر قرآن را به زبان فارسى يا به زبان ديگر ترجمه كنند مسّ آن اشكال ندارد.[۱]

همچنین در خصوص کسی که وضو ندارد، حرام است[۲] اسم خداوند متعال را به هر زبانى که نوشته شده باشد مسّ نمايد و بنا بر احتياط واجب، مسّ اسم مبارك پيغمبر (ص) و امامان (ع) و حضرت زهرا (س) نیز دارای همین حکم است‏. البته برخی از فقها، این مسئله را بنابر احتیاط مستحب می‌دانند.[۳]

ولی مس حاشیه یا جلد قرآن حرام نبوده، بلکه مستحب است، برای مس حاشیه قرآن وضو گرفته شود[۴] و این کار تنها برای جُنب کراهت دارد.[۵]

در الفاظ و كلمات مشترک بین قرآن و غیر قرآن، ملاک آن است كه مجموع كلمات چیده شده در كنار هم، عرفاً قرآن محسوب شود و قصد نویسنده در آن اثری ندارد. البتّه بعد از جدایی این كلمات یا حروفِ قرآنی از هم، لازم است احتیاط شود یعنی اگر قبلاً عبارت در نظر عرف، قرآنی بوده و الآن به سبب قطعه قطعه شدن و جدا شدن اجزای آن از یکدیگر، در عرف، قرآن محسوب نشود، احتیاط لازم است باز هم فرد بدون وضو، بدن را به آن نرساند.

مس غیر خطّ قرآن مثل بین سطرها، ورق و جلد و غلاف آن بدون وضو حرام نیست ولی كراهت دارد. همچنین آویزان نمودن قرآن به گردن یا لباس و حمل آن در صورتی كه خطوط قرآن با بدن تماس مستقیم نداشته باشد، بدون وضو مكروه است.

حکم حرام بودن مسّ خطّ قرآن مخصوص افراد مکلّف است. بنابراین جلوگیری بچه و دیوانه از مسّ خط قرآن، واجب نیست ولی اگر مسّ نمودن ‌آنان بی‌احترامی و هتک حرمت قرآن – مثل پاره كردن یا نشستن روی قرآن یا نجس‌كردن آن – باشد، باید از آن‌‌جلوگیری كنند و دادن قرآن به اطفال برای آموزش و مانند آن بی‌اشكال است؛ هرچند بدانند اطفال بدون وضو آن را مس می‌كنند بلكه سبب شدن در مسّ خطّ قرآن توسّط اطفال، مثل اینكه دست طفل را گرفته و بر خط قرآن قرار دهد، در صورت عدم هتک، جایز است.[۶]

در هر حال اگر سهواً بدون وضو به قرآن یا اسامی متبرکه دست زدید اشکال ندارد.

[۱]. امام خمینی، توضیح المسائل (محشّی)، گردآورنده: بنی‌هاشمی خمینی، سید محمدحسین، ج‏۱، ص۱۸۶، دفتر انتشارات اسلامی، قم، چاپ هشتم، ۱۴۲۴ق.

[۲]. آیات عظام خوئى، سيستانى، زنجانى، تبريزی: (بنا بر احتياط واجب حرام است ..).

[۳]. آیات عظام خوئى، سيستانى، تبريزى اراكى، نورى همدانی، شبیری زنجانى:(بنابر احتیاط مستحب)؛ آیت الله مکارم: (اگر هتک حرمت و بى‌احترامى باشد حرام است)؛ همان، ص ۱۸۷٫

[۴]. همان، ص ۱۸۸٫

[۵]. همان، ص۲۱۴٫

[۶] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، وضو.

post

سقط جنین قبل از دمیده شدن روح

سؤال ۳۰: در صورت باردار شدن از زنا و عسر و حرج شدید خانواده، آیا قبل از حلول روح در جنین، سقط این طفل نامشروع که ممکن است علاوه بر خانواده حتی برای جامعه مشکلاتی ایجاد کند، جایز است؟

پاسخ ۳۰: حضرت امام خمینی و دیگر مراجع محترم فرموده اند: اگر زنى از زنا آبستن شود، در صورتى كه خود آن زن يا مردى كه با او زنا كرده، يا هر دوى آنان مسلمان باشند، براى آن زن جايز نيست بچه را سقط كند[۱]. بنابر این ] چنین فرزندی[ فرزند او محسوب ‏شده اما ارث شامل حال او نمی شود[۲].

دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی):

سقط جنین حرام است و آنچه در سؤال مرقوم شده، مجوز آن نمی باشد.

دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله العالی):

این کار جایز نیست مگر اینکه مشکل بسیار مهمی در کار باشد.[۳]

دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مدظله العالی):

اگر ترس ضرر باشد و یا این که در عسر و حرج شدید قرار می گیرد جایز است قبل از این که روح در جنین دمیده شود آن را بیاندازد.

پس از انعقاد نطفه، سقط جنین به هیچ وجه جایز نمی باشد مگر زمانی که مادر بر جان خود بترسد و یا ماندن جنین در شکم او آنقدر پر زحمت باشد که غیر قابل تحمل گردد و خلاصی از آن ،جز سقط جنین راهی دیگری ندارد، در این صورت تا روح در جنین دمیده نشده است سقط جایز است و اما پس از دمیده شدن روح در جنین سقط آن به هیچ وجه جایز نیست حتد با وجود شرایط مذکور به احتیاط واجب.[۴]

دفتر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مدظله العالی):

عذرهایی را که نوشته اید مجوز برای سقط جنین نیست و اسقاط جنین حرام است.

[۱] . توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج‏۲، ص: ۴۹۸٫

[۲] . همان، مکارم.

[۳] . برای آگاهی بیشتر به سایت دفتر معظم له مراجعه فرمایید.

[۴] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، پرسش و پاسخ، سقط جنین.

post

ثبت پرسش جدید

باسمه تعالی

روند پاسخگویی به پرسش های شما

  1. دریافت سوال از کاربر: در این بخش سوالاتی که توسط شما به دو زبان فارسی و انگلیسی از طریق سایت «اسک اسلام» (www.askislam.ir)، ایمیل و شبکه های اجتماعی (تلگرام، سروش، گپ، ایتا و آی گپ) دریافت می گردد، کد گذاری و در آرشیو سوالات ذخیره خواهد شد.
  2. جستجوی پاسخ مشابه: سوالات دریافتی از شما پس از کدگذاری چنانچه مرتبط با علوم اسلامی بود، از طریق آرشیو پاسخ های موجود مشابه یابی می گردد. در صورتیکه پاسخ مشابهی موجود باشد، با بازبینی نهایی به کاربر ارسال خواهد شد. اگر پاسخ مرتبطی نبود، بسته به نوع سوال که آیا مرتبط است با بخش فقه و احکام تا در صورت نیاز از مراجع عظام تقلید (حفظهم الله) استفتاء گردد، یا بخش تفسیر، فلسفه، اخلاق، عرفان و دیگر موضوعات علوم اسلامی آماده پاسخگویی خواهد شد.
  3. تهیه پاسخ: در این بخش مواردی جهت پاسخ گویی مدنظر قرار خواهد گرفت. سن کاربر، جنسیت، تحصیلات، کشور و نوع سوال. منابع معتبری که در تهیه پاسخ مورد استفاده قرار می گیرد به این شرح است: قرآن کریم، احادیث صحیح اهل بیت (علیهم السلام)، کتب تفسیری همچون تفسیر المیزان، تفسیر نمونه، کتاب های کلامی و دیگر موضوعات علوم اسلامی که مورد تایید حوزه علمیه قم می باشد.
  4. بازبینی اولیه: پس از تهیه پاسخ لازم است که بازبینی دقیقی بلحاظ روانی مطلب، مختصر و مفید بودن، مطابق بودن با فرهنگ حاکم در هر منطقه، بررسی منابع استفاده شده در پاسخ و دیگر موارد در پاسخ تهیه شده صورت گیرد.
  5. استفتاء از مراجع عظام تقلید (حفظهم الله): چنانچه سوال مرتبط با بخش فقه و احکام بود و پاسخ آن در آرشیو و توضیح المسائل مراجع موجود نبود، از دفاتر ایشان استفتاء می گردد. مراجعی که به صورت اینترنتی پاسخ گوی پرسش هستند: حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، حضرت آیت الله العظمی سیستانی، حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی، حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی، حضرت آیت الله العظمی نوری همدانی (حفظهم الله).
  6. بازبینی نهایی: پس از اضافه شدن نظرات مراجع و اصلاحات لازم در بازبینی اولیه، لازم است پاسخ مجددا بازبینی نهایی گردد و لینک پاسخ ها و سایت های مرتبط به آن اضافه و در نهایت آماده ارسال به سایت و کاربر گردد.

نکته: قبل از ارسال پاسخ به سایت، اطلاعات شخصی کاربر حذف و سپس به سایت ارسال می گردد. یک نسخه از پرسش و پاسخ بدون حذف هیچ اطلاعاتی به وی ارسال خواهد شد.

وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ

مرجع پاسخ گویی به پرسش های علوم اسلامی

سایت اسک اسلام

www.AskIslam.ir

www.AskShia.ir

کانال: از شیعه بپرسید | @AskShiah

_________________________________________________

لینک ثبت پرسش

 

 

post

درخواست مشاوره روانشناسی، مذهبی، اخلاقی و ازدواج

بسم الله الرحمن الرحیم

«فاسئلوا اهل الذكر ان كنتم لاتعلمون»، «از اهل ذكر (و عالمان دينى) بپرسيد، اگر نمى‏دانيد»، سوره نحل، آيه ۴۳ و سوره انبيا، آيه ۷٫

روند پاسخگویی به درخواست های شما

  1. دریافت درخواست مشاوره از کاربر: در این بخش درخواست هایی که توسط شما به دو زبان فارسی و انگلیسی از طریق سایت «اسک اسلام» (www.askislam.ir)، ایمیل و شبکه های اجتماعی (تلگرام، سروش، گپ، ایتا و آی گپ) دریافت می گردد، کد گذاری و در آرشیو درخواست ذخیره خواهد شد.
  2. تهیه پاسخ: پس از دریافت درخواست مشاوره و تعیین این مطلب که جزء کدام یک از دسته های مشاوره از قبیل روانشناسی، مذهبی، اخلاقی و ازدواج است، به گروه های مربوط ارسال و پاسخ های مناسبی با استفاده از منابع معتبر دینی روانشناسی تهیه می گردد.
  3. استفتاء از مراجع عظام تقلید: چنانچه در بعضی موارد نیاز به استفتاء از مراجع عظام تقلید (حفظهم الله) باشد، سایت اسک اسلام خود را موظف می داند ضمن حراست از اطلاعات شخصی شما کاربران محترم از دفاتر ایشان استفتاء و پس از دریافت پاسخ و تکمیل دیگر موارد بر اساس منابع معتبر به پاسخ نهایی شده را به شما ارسال نماید.
  4. ارسال به سایت: پس از تهیه پاسخ و بازبینی های اولیه و نهایی، ابتدا یک نسخه کامل از پاسخ به کاربر ارسال و برای ارسال آن به سایت اسک اسلام، اطلاعات شخصی کاربر از قبیل نام، ایمیل، شماره تماس و دیگر موارد حذف و سپس به سایت ارسال خواهد شد.

وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ

مرجع پاسخ گویی به پرسش های علوم اسلامی

سایت اسک اسلام

www.AskIslam.ir

www.AskShia.ir

کانال: از شیعه بپرسید | @AskShiah


لینک مرتبط: ثبت درخواست مشاوره

post

حکم نگهداری لاک پشت در منزل

سؤال ۲۹: سلام. نگهداشتن لاکپشت در خانه چه حکمی دارد؟ آیا این کار جایز است؟

پاسخ ۲۹: نگهدارى حيوانات مانعى ندارد. ولى سزاوار است افراد با ايمان هدفى از آن داشته باشند؛ هر چند استفاده از زيبايى و صداى خوش آنها باشد؛ ضمن اینکه نبايد اين امر به اسراف كارى منتهى شود.[۱]

بنابراین نگهداشتن لاك پشت در منزل از لحاظ شرعي في نفسه و به خودي خود مانعي ندارد اما آنچه كه بايد در نگهداري لاك پشت مورد توجه قرار گيرد، اجتناب از مدفوع و بول (ادرار) آن است.

درباره حكم مدفوع و بول لاك پشت نظرات مراجع عظام تقليد بدين شرح مي باشد:

آيات عظام امام، تبریزی (ره)، خامنه اي و نوري (حفهظم الله) می فرمایند: بول و غائط لاك پشت و هر حيوان حرام گوشتى كه خون جهنده دارد، نجس است، ولى فضلۀ حيوانات كوچك مثل پشه و مگس كه گوشت ندارند پاك است.

آيت الله بهجت (ره): بول و غائط لاك پشت و هر حيوان حرام گوشتى كه خون جهنده دارد، نجس است، ولى بنابر احتياط واجب بايد از بول و غائط حيوان حرام گوشتى كه خون جهنده ندارد، در صورتى كه عسر و حرج لازم نمى‌آيد، اجتناب كرد.

آيات عظام صافى،سيستاني ومكارم (حفظهم الله): بول و غائط لاك پشت و هر حيوان حرام گوشتى كه خون جهنده دارد، نجس است، ولى بنا بر احتياط واجب بايد از بول حيوان حرام گوشتى كه خون جهنده ندارد اجتناب كرد، ولى فضلۀ آنها(مثل پشه و مگس كه گوشت ندارند) پاك است.[۲]

نکته: اگر لاک پشت خون جهنده دارد ـ که اگر رگ آن را ببرند خون با جهش و جستن خارج می شود ـ فضولات او نجس است. (این حکم، اتفاقی بین مراجع عظام است).

اگر لاک پشت خون جهنده ندارد، بنابر نظر اکثر مراجع عظام بول و مدفوع آن نجس است، بنابر احتیاط واجب.

آیات عظام خویی و تبریزی: بول و مدفوع حیوان حرام گوشتی که خون جهنده ندارد، پاک است.

آیات عظام سیستانی و صافی: از بول حیوان حرام گوشتی که خون جهنده ندارد، بنابر احتیاط واجب باید اجتناب نمود، ولی مدفوع او پاک است[۳].

نکته پزشکی: آیا لاک‌پشت عامل حصبه و اسهال خونی؟

طبق نظر دکتر داود یادگاری رییس مرکز تحقیقات بیماری های عفونی و گرمسیری دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تمام امعا و احشا این حیوان از جمله «لاک» آن آلوده است و عامل حصبه، عفونت «سالمونلایی» و اسهال خونی می شود که برای کودکان از جمله شیرخواران و نوزادان بسیار خطرناک است.[۴]

[۱]. مكارم شيرازى، ناصر ، استفتاءات جديد، ج‌۳، ص ۶۳۵، انتشارات مدرسه امام على بن ابى طالب عليه السلام، قم، دوم، ۱۴۲۷ ه‍ ق.

[۲] . توضيح المسائل مراجع، ج‌۱، مسأله ۸۴ . آيت الله خامنه اي، رساله آموزشي، فصل نجاسات، بخش بول و غائط.

[۳] . توضیح المسائل مراجع، ج ۱، مسأله ۸۴ و ۸۵٫

[۴] . مؤسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان.

post

کسب درآمد از طريق انجام پروژه هاي دانشجويی و پایان نامه

سؤال ۲۸: ۱٫ من پروژه های دانشجويی که مربوط به رشته خودم (مهندسی عمران) هست را برای دیگران انجام می دهم و در ازای انجام آن مبلغی دريافت می کنم. در انجام اين پروژه ها هم، تمام سعی و تلاش خود را می کنم؛ در واقع آنچه که يادگرفته ام را در پروژه ها ارائه می دهم. ممکن در بعضی از قسمت ها اشتباهی هم داشته باشم، ولی بالاخره انجام می دهم و توضيحات صادقانه ای را به دانشجو راجع به نحوه انجام و شرايط آن ذکر می کنم. حال در کل انجام پروژه های دانشجويی و کسب درآمد از انجام آن که در واقع استاد به خود دانشجو محول کرده است، ولی او به هر دليلی قادر به انجام آن نيست، حلال است يا حرام؟

  1. با توجه به این‌که برخی مراجع گرفتن پول و نوشتن پایان‌نامه دانشجویی را جایز نمی‌دانند پولی که از این طریق به دست آورده شد و برخی پس انداز و برخی خرج شد چه باید کرد؟

پاسخ ۲۸: نظرات مراجع عظام در خصوص سؤالات ذکر شده به این شرح است:

دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

  1. چنانچه بر خلاف مقررات مربوطه باشد جایز نیست.
  2. این عمل جایز نیست و تصرف در آن پول، اشکال دارد.

دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

  1. در صورتیکه کار شما خلاف قانون نباشد و مصداق غش نباشد اشکالی ندارد.
  2. اما اگر بر خلاف مقررات دانشگاه باشد اصل عمل و پول آن محل اشکال است.[۱] تصرف در پول آن با رضایت صاحبان پول اشکال ندارد.

دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه‌ای (مد ظله العالی):

تابع قوانین و مقررات مربوطه است؛ و در صورتی که خلاف قوانین و مقررات دانشگاه باشد جایز نیست؛ و أخذ پول در مقابل عملى که مخالف قوانین و مقررات است جایز نیست.

دفتر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):

اگر تبعات سوء داشته باشد، مثلاً فتح بابی برای اشتباه کاری در بعضی از امور یا اختلال نظام یا بعضی ادعاهای بدون واقعیت یا گول زدن اشخاص و هر تالی فاسد دیگری از این جهت باشد، جایز نیست. در مورد سؤال دوم، عمل فی نفسه اشکالی ندارد. مگر آنکه تبعات سوء داشته باشد.

[۱] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، پرسش و پاسخ، تقلب.

post

خمس قرض الحسنه: دستگردان و مصالحه

سؤال ۲۷: مقداری پول داشته ام که آنها را بکسی قرض داده ام. هنگام سال خمسی آن پول هنوز به من برگردانده نشده بود تا خمس آن را پرداخت کنم. حالا هم که پول به من برگردانده شده است نیاز مبرم به آن پول دارم . تکلیف خمس این پول چه می شود ؟ آیا باید ابتدا خمس آن را جدا کنم و بعد نیاز خود را برطرف کنم؟

جواب ۲۷: در صورتی که آن پول از درآمد کسب تهیه شده است و سال خمسی بر آن گذشته است دیدگاه همۀ مراجع این چنین است: چنانچه سرسال خمسى دريافت آن (بدون زحمت) ممكن باشد، بايد خمس آن را بپردازد و در غير اين صورت هر زمان دريافت كرد، بايد فورى خمس آن را بدهد.[۱] ولی اگر خود شما نیاز مبرم به آن پول داشته باشید می توانید با مرجع تقلید خود یا نماینده او دستگردان کرده و برای پرداخت خمس از آنان مهلت بگیرید تا در زمان مناسبی که توانایی پرداخت را داشتید، خمس مال خود را بپردازید.

دستگردان: دستگردان این است که حاکم شرع یا وکیل او با کسى که خمس بدهکار است و توانایى دادن آن را به راحتى ندارد، مقدار خمس را اخذ و اعطا مى کند و ثمره ى آن این است که خمس از عین به ذمّه منتقل مى شود و بدهکارِ خمس بعدا آن را ـ هر چند به تدریج ـ مى دهد.

مصالحه: معناى مصالحه بخشیدن نیست؛ بلکه در موردى است که مقدار خمس معلوم نیست که حاکم شرع در این جا با شخص ـ مثلاً ـ مصالحه به نصف مى کند.[۲]

دستگردان یعنی پول از شما دریافت می شود و همان لحظه به صورت قرض در اختیار شما قرار می گیرد. ۶- فقیر یعنی کسی که خرجش از درآمدش بیشتراست و زندگی را به سختی می گذراند. ۷- دستگردان باید فقط توسط مرجع یا وکیل اوانجام گیرد نه با کس دیگر.[۳]

برای آگاهی بیشتر به سایت زیر مراجعه شود:

سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله سیستانی، احکام خمس.

[۱] . امام، استفتاءات، ج ۱، س ۹۶ آيت‏الله فاضل، جامع‏المسائل، ج ۱، س ۸۳۳ آيت‏الله مكارم، استفتاءات، ج ۱، س ۳۱۹ آيت‏الله بهجت، توضيح‏المسائل، م ۱۳۷۹ آيت‏الله سيستانى، منهاج الصالحين، ج ۱، م ۱۲۵۱ آيت‏الله نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۳۷۲ آيت‏الله تبريزى، استفتاءات، س ۹۴۶ آيت‏الله خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س ۸۷۰ آيت‏الله صافى، جامع‏الاحكام، ج ۱، س ۶۲۱ دفتر آيت‏الله وحيد.

[۲] . استفتائات آیت الله العظمی بهجت (ره)، سوال های ۳۳۲-۳۳۳٫

[۳] . اقتباس از سایت پورتال انهار.

post

دریافت سود از بانک های غیر اسلامی و کار کردن در آن

سؤال ۲۶: سلام علیکم. در خصوص نقل و انتقالات و مسائل بانکی در کشوری غیر اسلامی همانند هند تقاضای راهنمایی دارم. لطفاً به طور دقیق و با جزئیات جواب دهید.

  1. اگر کسی مقدرا پولی را نزد بانک (فرضاً به مدت چهار سال) سپرده گذاری نماید و بانک در قبال این سپرده گذاری مبلغی را (مثلاً ۱۰%) به عنوان سود پرداخت می نماید آیا این سود اضافی مشمول ربا می شود یا خیر؟
  2. تقریباً اکثر مردم پول های خود را در بانک ذخیره می کنند و بانک سودهایی را به مشتریان خود می دهد. حال اگر آنها آن مبالغ را به طور راکد و بی استفاده برای چندین سال در صندوق ذخیره نمودند سود اضافی حاصل از آن حکم ربا دارد یا خیر؟
  3. اگر شخصی در چنین بانک هایی مشغول به کار باشد، آیا مشکلی ندارد؟ آیا راه حلی وجود دارد؟

پاسخ ۲۶: پاسخ های دریافتی از دفاتر مراجع عظام (حفظهم الله) به شرح زیر می باشد:

دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی):

ج۲-۱) در مفروض سؤال كه پول را به عنوان قرض به بانك نداده است سودى كه مى‌گيرد، اشكال ندارد.

ج۳) اصل انجام اين وظيفه اشکال ندارد ولى اشتغال به عمليات بانکى که مربوط به معاملات ربوى است جايز نيست و انسان در برابر انجام آن مستحق گرفتن اجرت و حقوق نيست و امّا دريافت حقوق از درآمد شعبه بانکى در صورتى که شخص علم به وجود مال حرام در آنچه که دريافت مى‏شود نداشته باشد، اشکال ندارد.

دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مدظله العالی):

ج ۲-۱) در اين خصوص ايرادى ندارد ولى جايز نيست كه از آن بانكها قرضى كه مستلزم دادن رباست بگيريد در صورت ضرورت مي توانيد نه به نيت قرض بلكه به نيت استنقاذ آنهم به استناد اذن و اجازه حضرت آيت الله العظمى سيستانى بگيريد البته سودى كه از بانكهاى غير اسلامی تامين مي شود جايز است و حكم ربا را ندارد.

ج ۳) كار در اين اماكن اشكالى ندارد.

دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله العالی):

ج۲-۱) سودی که از کفار گرفته می شود اشکالی ندارد.

ج۳) در بانک های غیر اسلامی مانعی ندارد.

نکته: گفتنی است حضرت آیت الله العظمی سیستانی در خصوص سود حاصل از حساب سپرده کوتاه مدت یا بلند مدت از بانک می فرمایند: بانکها و مؤسسات دولتى از نظر معظم له اموالشان مجهول المالک است و تصرف در آن با اجازه حاکم شرع جایز است بنا بر این در فرضى که سپرده گذار شرط سود نکند اگر سودى به او داده شود، ایشان اجازه مى دهند که آن سود مجهول المالک را تملک کنند مشروط بر این که نصف سود را به فقراى متدین صدقه بدهند.[۱]

[۱] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، پرسش و پاسخ، بانک.

post

فلسفۀ عده نگه داشتن زن

سؤال ۲۵: با توجه به این که در دین مبین اسلام با زن یائسه و زنی که با شوهرش نزدیکی نکرده بلا فاصله بعد از طلاق می‌شود ازدواج کرد و عده طلاق ندارد سئوال من این است که با زنی که همیشه با کاندوم عمل نزدیکی را انجام داده، می‌شود بلا فاصله ازدواج کرد؟ با فرض فاحشه بودن آن زن جواب سئوال چیست؟ البته باید توجه داشت عده طلاق برای جلو گیری از اختلاط نسل می‌باشد و با استفاده ار کاندوم این مسئله حل می‌شود.

پاسخ ۲۵: عِدّه در اصطلاح فقها عبارت از تـربـّص (حـالت انـتـظـار) شـرعـى اسـت كـه زن بـعـد از طـلاق و زوال نـكـاح و يـا وفـات لازم اسـت مـدّتـى درنـگ كـرده، سـپـس شـوهـر ديـگـر اخـتـيـار كند. بعبارتی دیگر عده یعنی زمانی که یک زن به سبب طلاق ویا مرگ شوهرش ویا در اثر وطی شبهه ، باید انتظار بکشد وجایز نیست ـ در این مدت ـ با دیگری ازدواج کند.[۱]

همه مراجع معظم تقلید در پاسخ به این سؤال که آیا با توجه به پیشرفت های علمی، استفاده از دارو (خوراكى ،تزريقى) و يا به كار بردن وسايل پيشگيرى پزشكى، که به طور قطع از باردارى زن جلوگيرى می کند؛ آیا نگهداشتن عده لازم است، فرموده اند: “آرى، بايد عده نگه دارند.”[۲]

حضرت آیت الله العظمی سیستانی (حفظه الله) در این خصوص می فرمایند: نگه داشتن عده یک دستور شرعی ودینی است وشرع حتی در مواردی که زن علم دارد حامله نیست واجب ولازم دانسته است که زن عده نگه دارد وانسان متدین ومعتقد خود را به اجرای آن ملتزم می داند اگر چه فلسفه وعلت آن برای اومعلوم نباشد.[۳]

برای زن، در ازدواج موقت اگر یائسه یا صغیره[۴] نباشد، بعد از دخول، نگه داشتن عده واجب است. امام خمینی (ره) در این زمینه فرموده اند:

“زنى که نُه سالش تمام شده و یائسه نیست اگر صیغه شود؛ مثلاً یک ماهه یا یک ساله، چنانچه شوهرش با او نزدیکی نماید و مدّت آن زن تمام شود یا شوهر مدّت را به او ببخشد در صورتى که حیض مى بیند باید به مقدار دو حیض و اگر حیض نمى‌بیند، چهل و پنج روز باید از شوهر کردن خوددارى نماید؛[۵] یعنی عدّه ازدواج موقّت بعد از تمام شدن مدّت، در صورتى که عادت ماهانه مى‌بیند، به مقدار دو حیض کامل است و اگر عادت نمى‌بیند چهل و پنج روز تمام است.[۶]

اما زن یائسه لازم نیست عده نگه دارد. مراد از زن یائسه زنان پنجاه ساله غیر قرشیه و شصت ساله قرشیه است. اما زنى که بچه‌دار نمی شود یائسه محسوب نمى‌شود و باید بعد از ازدواج عده نگه دارد.

برخی از دلایل عده نگه داشتن زن به شرح زیر است:

جلوگیری از اختلاط انساب: نگه داشتن عده بهترین راه جلوگیری‌ از اختلاط انساب است‌، برای‌ این‌ که‌ اگر فرزندی‌ متولد شد، به‌ طور یقین‌ مشخص‌ باشد که‌ پدرش چه‌ کسی‌ است‌ و در نتیجه‌ محارم‌ این‌ فرزند معلوم‌ باشد و بداند با چه‌ کسانی‌ نمی‌تواند ازدواج‌ کند و نیز معلوم‌ باشد که از چه کسی ‌ارث‌ می برد‌ و چه کسی از او ‌ارث‌ می برد‌ و… .

رعایت بهداشت و جلوگیری از بیماری: نگه داشتن عده موجب بهداشت‌ جسمی‌ و روحی‌ طرفین است‌. چنانچه‌ می‌دانید بسیاری‌ از بیماری‌های‌ خطرناک‌ در اثر مقاربت‌ حاصل‌ می‌گردد و عده‌، خود به‌ منزله‌ قرنطینه‌ای‌ برای‌ پیشگیری‌ از آن‌ به‌ شمار می‌رود.

موضوع‌ بهداشت‌ روانی‌ نیز مسئله‌ای‌ جدی‌ است‌؛ چرا که‌ ارتباطات جنسی ‌بدون‌ فاصله‌ زمانی، زیان‌های‌ روحی‌ شدیدی‌ را از نظر فردی‌ و اجتماعی‌ وارد می‌سازد که‌ بر متخصصان‌ مسائل‌ اجتماعی‌ پوشیده‌ نیست‌.

جلوگیری از هوسرانی و بی بندباری: این محدودیت زمانی تا حدودى جلوى هوس رانی ها و بی بند و باری های زن و مرد را مى‌گیرد.

ارج نهادن به شخصیت و کرامت انسانی زن: بدیهی است خدای متعال در تشریع احکام کرامت و شخصیت انسان را در نظر داشته، چه شخصیت فردی و چه اجتماعی. بنابراین، ممکن است این مسئله (نگه داشتن عده) ناظر به حکم این چنینی باشد؛ یعنی در نظر گرفتن شخصیت و کرامت انسانی زن در جامعه به عنوان یک انسان و عدم نگاه به او به عنوان یک کالا.

رعایت این مقررات خود موجب بالا رفتن جایگاه ارزشی زنان در جامعه بشری است؛ چرا که دین اسلام به زن به عنوان انسانی کامل و مستقل و با حقوقی همانند حقوق مردان می نگرد، نه به عنوان یک کالای مصرفی و بی ارزشی که هر لحظه ای مردان هوسران اراده کنند در اختیار آنان باشد. نگه داشتن عده به زن ارزش و شخصیت می بخشد.

اینها تنها بخشی از حکمت های وجوب نگه داشتن عده در ازدواج موقت است که تا اکنون برای ما روشن شده است، اما به یقین این حکم خداوند علیم و حکیم همانند دیگر احکام او دارای حکمت ها و منافع دیگری است که خداوند در آن قرار داده است.[۷]

گفتنی است که فلسفه عده نگه داشتن به غیر از موارد مذکور، حکمت‌ها و دلایل دیگری دارد که ما از همه آنها اطلاع نداریم. علت واقعى عده، مانند بسیاری از اسرار امور عالم، بر ما مخفى است و آنچه گفته مى‏شود – از قبيل انعقاد نطفه، حريم زوجيت و… – از حكمت‏هاى آن به شمار مى‏آيد. از اين رو اگر مرد سال‏ها نيز جدا از زن خود زندگى كند، يا در مسافرت باشد، باز بايد زن عده نگه دارد.

به همین جهت تنها استفاده از کاندوم یا هر پوشش دیگری که مانع انتقال منی مرد به زن شود نمی‌تواند تغییری در حکم ایجاد کند.

البته، ازدواج موقت با فواحش هر چند کراهت دارد، ولی حرام نیست و چون در شرع اسلام برای چنین زنانی احترامی قرار داده نشده، در ازدواج با ایشان رعایت عده نیز لازم نیست.[۸] ولی به این دلیل که ازدواج با این افراد در بعضی از موارد، ایجاد مشکلات جسمی و روحی و حیثیتی می‌نماید، توصیه می‌شود که برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی، سزاوار است که جوانب احتیاط را مراعات نموده، از جمله این که این ازدواج را به صورت رسمی به ثبت برساند و یا افراد مورد اعتمادی را به عنوان شاهد در نظر بگیرد.

[۱] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، پرسش و پاسخ، عده.

[۲] آيت الله فاضل، جامع المسائل، ج ۱، س ۱۶۱۸؛ آيت الله مكارم، استفتاءات، ج ۲، س ۱۱۲۰ و ۱۱۲۱؛ توضيح المسائل مراجع، م ۲۵۱۱؛ صافى، جامع الاحكام، ج ۲، س ۱۳۱۳؛ آيت الله نورى، توضيح المسائل، م ۲۵۰۶؛ آيت الله تبريزى، استفتاءات، س ۱۷۱۲؛ آيت الله وحيد، توضيح المسائل، م ۲۵۲۰؛ امام خمينى، استفتاءات، ج ۳، عده طلاق، س ۶۴ و دفتر: آيات عظام خامنه‏اى، بهجت و سيستانى.

[۳] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، پرسش و پاسخ، عده.

[۴] . مسئله ۴۸ بر طبق مذهب امامیه زن مطلّقه یائسه و صغیره گرچه با آنها نزدیکى شده باشد عدّه ندارند. توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‌۲ ، ص ۸۹۶.

[۵] . توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‌۲، ص ۵۲۶، م ۲۵۱۵.

[۶] . همان، (مکارم). م ۲۵۱۵ ، ص ۵۲۶.

[۷] . برای آگاهی بیشتر به سایت ویکی پرسش، فلسفه عده زن مراجعه فرمایید.

[۸]. ر.ک: شیخ انصارى، مرتضى، صراط النجاة، ص ۲۴۳، م ۹۲۵، كنگره جهانى بزرگداشت شيخ اعظم انصارى، قم، اول، ۱۴۱۵ ه‍ ق.

post

حکم شرط بندی در مسابقات فوتبال

سؤال ۲۴: با سلام. توی مسابقات پیش بینی فوتبال که هر کس مبلغی پول میگذارد و در مسابقه شرکت میکند اگر برنده شود حکم این پول چیست؟

پاسخ ۲۴: شرط بندی در مسابقات به این معنا که طرف های مسابقه قرار بگذارند هر کس بازنده شد چیزی را به برنده بدهد یا کاری برای او انجام دهد، حرام است و همچنین حرام است اگر تماشاگران باهمدیگر شرط بندی کنند. البته این حرمت برای شرکت کننده های مسابقات اسب دوانی و تیر اندازی استثنا شده است.[۱] و نیز در مواردی که از طرف دولت، ارگان،  موسسه  یا شخص سومی به عنوان هدیه، جایزه و یا عنوان دیگر در مسابقات به برنده مالی داده می شود، شرط بندی نبوده و اشکالی ندارد. اما اگر در ابتدا مبلغی جهت انجام هزینه های مسابقه از طرفین مسابقه گرفته شود و در نهایت بخشی از آن برای جایزۀ آنها صرف شود چون جایزه از اموال بازنده گرفته شده است شرط بندی و حرام است.

بعضی مراجع عظام تقلید در شرط بندی فرقی بین شرط مالی و معنوی نگذاشته اند؛ و براین عقیده اند که حتی اگر در مسابقه ای شرط شود که هرکس بازنده شد یک جزء قرآن برای اموات شخص برنده بخواند این شرط اشکال دارد. اما بعضی دیگر از مراجع به شروط معنوی اشکال نمی گیرند.

اما اگر طرفین، در شرط بندی جدی نباشند و شرط الزام آوری برای مسابقۀ خود قرار ندهند و فقط به صورتی تفریحی و شوخی قراری بگذارند که خود را مجبور به انجام آن ندانند در اصل شرط بندی نکرده اند و اشکالی ندارد.[۲]

ضمیمه: پاسخ دفاتر مراجع عظام در خصوص سؤال مذکور به این شرح است:

دفتر حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی):

جایز نیست.

دفتر حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی):

جایز نیست.

معظم له می فرمایند: “شرط بندی حلال” فقط در تیراندازی و اسب دوانی و وسائل جنگی کنونی همچون تفنگ و هفت تیر می باشد و شامل دیگر بازیها نمی شود. گفتنی است که شرط بندی فقط بین افراد شرکت کننده در مسابقه حلال است.[۳]

دفتر حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی):

در صورتى كه از شركت كنندگان پولى بگيرند، و به قيد قرعه از محلّ پولهاى دريافتى جوايزى به برندگان بپردازند، اين كار حرام است.

دفتر حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی):

گرفتن پول برای جایزه دادن در مقابل پیش بینی نتایج مسابقات اکل مال به باطل و حرام است.

برای آگاهی بیشتر به پاسخ زیر مراجعه فرمایید:

نمایه: حکم بازی با پاسور بدون برد و باخت، سوال شماره ۱۶٫

[۱] نک: امام خمینی، توضیح المسائل (المحشی)، ج ۲، ص ۹۶۲، موسسه النشر الاسلامی، الطبعه الثامنه، قم، ۱۴۲۴ ق؛ محمودی، سید محسن، مسائل جدید از دیدگاه علما و مراجع تقلید، ج ۱، ص ۱۰۷، انتشارات علمی فرهنگی صاحب الزمان، چاپ ۱۴، زمستان ۱۳۸۴؛ استفتائات مراجع در سایت دفاتر ایشان.

[۲] . برای آگاهی بیشتر به سایت پورتال انهار: فتوای آیت الله العظمی مکارم شیرازی و فتوای آیت الله العظمی سیستانی و فتوای آیت الله العظمی بهجت (ره) و فتوای آیت الله العظمی خامنه ای مراجعه شود.

[۳] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، پرسش و پاسخ، شرط بندی.