post

پرداخت مهریه در ازدواج موقت

سؤال ۲۱: در چه صورتی در ازدواج موقت مهریه باید پرداخت شود و اگر پرداخت نشود چه حکمی دارد؟

پاسخ ۲۱: در ازدواج موقّت بايد مقدار وقت و مقدار مهر تعيين شده باشد و بدون آن باطل است[۱]. و به محض اینکه عقد خوانده شد مرد مهریه را مدیون است. اکثر مراجع معظم تقلید از جمله حضرت امام خمینی”ره” در این زمینه فرموده اند:” اگر مرد مدّت صيغه را ببخشد، چنانچه با او نزديكى كرده، بايد تمام چيزى را كه قرار گذاشته به او بدهد و اگر نزديكى نكرده بايد نصف آن را بدهد”[۲] بعضی مراجع دیگر فرموده اند:” حتی در صورتی که نزديكى هم نكرده باشد باید تمام مهر را بپردازد.”[۳]

 اما اگر مقدار مهر در عقد مشخص شد و مرد بنا به دلایلی قصد پرداخت آن را نداشته باشد عقد آنها صحیح است ولی مهر را باید بدهد[۴]، و اگر نپردازد، کار حرام کرده و  شرعاً مدیون و بدهکار است و  مثل کسی است که مال دیگری را غصب کرده یا تصرف کرده و از پرداخت آن امتناع می کند قطعا چنین کاری حرام و گناه است . بله اگر قصد پرداخت مهریه را داشت ولی به یک علت غیر قابل پیش بینی مثل سرقت ، سیل ، آتش سوزی یا…مال خود را از دست داد و اکنون توانایی پرداخت مهر را ندارد مرتکب حرام و گناه نشده ولی باز شرعاً مدیون و بدهکار است و در اولین فرصت که توانایی مالی پیدا کرد باید دین خود (مهریه) را بپردازد. در هر صورت شوهر نمی تواند از اصل پرداخت مهریه امتناع ورزد[۵]، مگر آنکه زن مهر خود را ببخشد.[۶]

[۱] .توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج‏۲، ص: ۴۸۱٫

[۲] . همان، ص: ۴۸۴،م۲۴۳۱٫

[۳] . همان.

[۴] .همان، ج‏۲، ص: ۴۹۴٫

[۵] . استفتائات حضرت امام خمینی (ره)،  ج۳، ص ۱۷۸٫

[۶] . برای آگاهی بیشتر به سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، (پرسش و پاسخ، مهریه) مراجعه فرمایید.

post

نظر مراجع عظام تقلید درباره حضور بانوان در ورزشگاه ها

سؤال ۲۰: نظر مراجع عظام تقلید درباره حضور بانوان در ورزشگاه ها چیست؟ آیا این کار از نظر شرعی جایز است؟

پاسخ ۲۰: پاسخ مراجع عظام تقلید (حفظهم الله) در این مورد به شرح زیر می باشد: بیشتر

post

مقدار مسافت شرعی / شرایط شکسته شدن نماز مسافر

سؤال ۱۹: برای آن که نماز خود را شکسته بخوانیم چه مقدار مسافت نیاز است که طی نماییم؟ ما که گاهی از شهر بیرون می‌رویم، ملاک شکسته شدن نماز خود را از کدام یک از این دو مورد انتخاب نماییم: آخر شهر و یا دیوارهای شهر؟

پاسخ ۱۹: الف. درباره مقدار مسافت شرعی فقها چند نظریه دارند: برخی مقدار مسافت را تقریباً ۵/۲۲ کیلومتر می دانند.[۱] بعضی می گویند مسافت شرعی تقریباً ۵/۲۱ کیلومتر است.[۲] عده ای هم برآنند که مسافت شرعی تقریباً ۲۲ کیلومتر است.[۳]

ب. در جواب بخش دوم سؤال، مراجع معظم تقلید چنین فرموده اند:

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی):

  1. چنانچه بخواهيد از راهى كه هشت فرسخ[۴] است به آنجا برويد، بايد نماز را شكسته بخوانيد و اگر از راهى كه هشت فرسخ نيست برويد بايد تمام بخوانيد.
  2. ابتداى هشت فرسخ را بايد از خانه‌هاى آخر شهر حساب نماييد.

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله العالی):

  1. معیار مسیری است که از آن مسیر می رود.
  2. آخرین خانه های شهر ملاک است.

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مدظله العالی):

  1. اگر از راهی رود که از شهر خارج می شود و فاصله اش تا مقصد حدوداً ۴۵ کیلومتر اگر نخواهد برگردد و یا ۵/۲۲ کیلومتر اگر بنای بازگشت دارد مسافر است و نمازش شکسته می شود و خانه های آخر شهر ابتدای سفر او محسوب می گردد، اما اگر از راهی که تماماً شهر است تا مقصد می رود و اتصال خانه ها تا مقصد ادامه دارد مسافر نیست و نمازش تمام است. والله العالم
  2. خانه های مسکونی آخر شهر در حکم دیوار شهر است و انتهای شهر و ابتدای سفر حساب می شود. والله العالم

حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مدظله العالی): مسافر باید نماز ظهر و عصر و عشا را با نُه شرط، شکسته بجا آورد، یعنى دو رکعت بخواند:

شرط اول: سفر او کمتر از هشت فرسخ شرعى نباشد. کسى که رفت و برگشت او مجموعاً هشت فرسخ (تقریباً ۴۴کیلومتر) است، خواه رفتن یا برگشتنش کمتر از چهار فرسخ باشد یا نباشد، باید نماز را شکسته بخواند، بنابراین اگر رفتن سه فرسخ و برگشتن پنج فرسخ، یا به عکس باشد، باید نماز را شکسته – یعنى دو رکعتى – بخواند. این نوع مسافت را که در آن مسیر رفت و برگشت، مجموعاً هشت فرسخ می‌‌باشد، «مسافت تلفیقی» می‌‌نامند.

ابتداى هشت فرسخ را باید از جایى حساب کند که شخص پس از عبور از آنجا مسافر محسوب میشود  و آنجا غالباً آخر شهر یا روستا است؛ ولى در بعضی از شهرهاى بسیار بزرگ (بلاد کبیره) ممکن است آخر محله باشد.

انتهای مسافت شرعی برای فرد مسافری که قصد دارد به شهر یا روستایی که وطن او نمی‌باشد سفر نماید، آخرین مقصد فرد در آن شهر یا روستا می‌باشد؛ به عنوان مثال فردی که وطن وی در (۱۵) کیلومتری شهر مشهد می‌باشد، چنانچه قصد داشته باشد به مکانی در شهر مشهد مانند حرم مطهّر امام رضا علیه السلام که در (۲۵) کیلومتری وطن وی قرار دارد برود و برگردد، نمازش در این سفر شکسته است؛ امّا اگر قصد دارد تنها به مکانی در داخل شهر مشهد که در (۲۰) کیلومتری وطن وی قرار دارد برود و از همان‌جا برگردد، نمازش تمام است.

شرط دوم: از اول سفر قصد پیمودن هشت فرسخ را داشته باشد.

شرط سوّم: در بین راه از قصد خود برنگردد.

شرط چهارم: قبل از رسیدن به هشت فرسخ، قطع‌کننده‌ سفر پیش نیاید.

شرط پنجم: براى کار حرام سفر نکند.

شرط ششم: سفر برای صید لهوی نباشد.

شرط هفتم: از کسانى که خانه آنها همراهشان است، نباشد. افرادی که خانه‌شان همراه آنهاست، مانند صحرانشینهائى که در بیابانها گردش میکنند و هرجا آب و خوراک براى خود و اطرافیان و چهارپایانشان پیدا کنند میمانند و بعد از چندى به جاى دیگرى میروند، در این مسافرتها باید نماز را تمام بخوانند.

شرط هشتم: شغلش سفر نبوده ونیز کثیر‌السفر در حدّ مسافت شرعی نباشد. «کسی که شغلش سفر است» یا «کثیر السفر» در حدّ مسافت شرعی است، باید نمازش را تمام بخواند و این امر در سه مورد محقّق می‌شود:

  1. کسی که سفر در حدّ مسافت شرعی شغل اوست مانند راننده، خلبان، کشتیبان.
  2. کسی که سفر در حدّ مسافت شرعی مقدّمه شغل اوست مانند معلّم، پزشک، تاجر یا کارگری که بین وطن و محلّ کارش در رفت و آمد است.
  3. کسی که برای غیر شغل مثل زیارت، معالجه بیماری، تفریح، زیاد به مسافرت در حدّمسافت شرعی می‌رود.

گروه دوم و سوم – اگر عنوان «کثیر السفر» عرفاً بر آنان صدق کند – باید نمازهایشان را در سفر، کامل بخوانند؛ امّا در گروه اول، لازم نیست به او کثیر‌السفر بگویند؛ بلکه اگر در عرف «کسی که شغلش سفر است» به او گفته می‌شود، یعنی کسی که کار او سفر کردن در حدّ مسافت شرعی باشد، مثل راننده­ای که شغلش حمل مسافر یا کالا است – هرچند این کار شغل موقّت او باشد – با صدق عرفی این عنوان، نمازش تمام است.[۵]

[۱]. امام خمینی، بهجت، خامنه ای، فاضل، صافی و نوری. توضیح المسائل مراجع، ج۱، م ۱۲۷۲٫

[۲]. مکارم شیرازی، توضیح المسائل مراجع، ج۱، ص ۶۸۴٫

[۳]. تبریزی، سیستانی و وحید خراسانی، منهاج الصالحین، م ۸۸۴٫

[۴]. هشت فرسخ يعنى ۴۵ كيلومتر هر چند به صورت رفت و برگشت باشد.

[۵] . سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، نماز مسافر.

post

ازدواج: زمان مبهم در صیغه عقد موقت

سؤال ۱۸: با سلام و خسته نباشید بنده مدتی پیش با پسری که دوست داشتم و میخواستیم همدیگرو ببینیم صیغه محرمیت خوندیم و مدت اون رو هم تا آخر عمر مشخص کرد. آیا این صیغه درست است؟ اگر در حال حاضر نخواهم با او ازدواج دائم کنم چه؟ خودبخود باطل می شود؟ اکنون رابطه ای با هم نداریم و نمی خواهیم داشته باشیم بگویید در مورد صیغه چه می شود؟ باطل می شود؟

پاسخ ۱۸: نظر دفاتر مراجع عظام در خصوص سؤال مذکور به این شرح است:

حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مد ظله العالی): ازدواج دختر باكره بنابر احتياط واجب بايد با اجازه پدر يا جدّ پدرى او باشد و اگر بدون اذن پدر ازدواج صورت گيرد، احتياط واجب آن است كه يا از پدر اجازه گرفته شود و يا اينكه اگر ازدواج موقت بوده پسر بقيه مدّت را ببخشد و از يكديگر جدا شوند و اگر دائم بوده، احتياط آن است كه با اجراى صيغه طلاق از يكديگر جدا شوند.

در هر صورت مدّت در عقد موقت بايد معين و مشخص باشد و آنچه در سؤال ذكر شده (مدّت اون رو هم تا آخر عمر مشخص کرديم)، موجب تعيين و تشخص مدّت نمى‌شود و اگر مدت تعيين نشود عقد صحيح است ولى تبديل به عقد دايم مى‌شود.

حضرت آیت الله العظمی سیستانی (مد ظله العالی): صیغه با این شکل اشکال دارد و واقع نمی شود زیرا باید مدت مشخص باشد مثلا ده سال یا بیشتر و یا کمتر اما مادام العمر نمیشود البته احتیاطا مرد باقی مدت را بخواهد ببخشد. در صورتیکه دوشیزه بوده و اذن و اجازه پدر را نداشته اید از حیث هم عقد باطل است.

حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مد ظله العالی): اين كار بدون كسب اجازۀ ولىّ دختر جايز نيست. و منظور از باكره دخترى است كه قبلا شوهر نكرده است، خواه عضو بكارت موجود باشد، يا نه.

صیغه هایی از قبیل صیغه ۹۹ ساله در حکم عقد دایم است.

در صورت امكان به شكلى رضايت پدر را جلب كند، در غير اين صورت عقد آنها اشكال دارد، و احتياط واجب آن است كه

پسر باقيماندۀ مدّت را ببخشد، و از همديگر جدا شوند و اگر عقد دائم بوده او را طلاق دهد.

حضرت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی (مد ظله العالی): در فرض سؤال زوج هم آن زن را احتیاطاً طلاق بدهد و هم مدت را ببخشد سپس اگر خواست به عقد دائم یا موقت به زوجیت خود در آورد.

post

روزه گرفتن و نماز خواندن در مناطقی که طول روز و شب زیاد است

سؤال ۱۷: در کشور سوئد که به لحاظ آب و هوایی در بعضی از اوقات طول روز بیست ساعت یا بیشتر است، تکلیف روزه گرفتن و نماز خواندن در روزهای گرم تابستان به چه صورت است؟

پاسخ ۱۷: نظر مراجع معظم تقلید (حفظهم الله) در مورد این سؤال به شرح زیر است: بیشتر

post

حکم بازی با پاسور بدون برد و باخت

سؤال ۱۶: حکم بازی کردن با پاسور (ورق بازی) بدون برد و باخت و برای سرگرمی چیست؟ با توجه به این که در جامعه امروز ایران قبح آن شکسته شده و در بین جوانان فراگیرشده و در ایران از آلت قمار هم خارج شده است؟

پاسخ ۱۶: در خصوص سؤال مذکور حضرت امام خمینی (قدس سره) و دیگر مراجع عظام فرموده اند که: بازى با ورق‏هايى كه عرفاً، آلات قمار محسوب مى‏شوند(پاسور)، مطلقا جائز نيست (چه با برد و باخت و چه بدون برد و باخت) ولى بازى با ورق‏هايى كه عرفاً آلت قمار محسوب نمى‏شوند؛ مثل ورق هایی که نوعی بازی فكرى محض بدون شرطبندى بوده و متضمّن مفاهيم علمى و دينى باشند، جايز است یا ورق‏هايى كه با چيدن آنها به نحو خاصى، بعضى از شكل ها مثل موتور سيكلت يا ماشين و مانند آن ايجاد مى‏شود بدون شرط بندى اشكال ندارد.[۱] بیشتر

post

جابجایی ذکر رکوع و سجده و اضافه کردن ذکر در تشهد

سؤال ۱۵: ۱٫ آیا گفتن ذکر مخصوص رکوع در سجده و عکس آن، جایز است؟ ۲٫ آیا در تشهد می‌توان بعد از ذکر صلوات، عبارت “و عجل فرجهم” را هم به عنوان دعا اضافه کرد؟

پاسخ ۱۵: ۱٫ در مورد ذکر رکوع و سجود باید گفت، انسان هر ذکری که در رکوع و سجود بگوید کافی است و بنابر احتیاط واجب[۱] آن ذکر، به اندازۀ سه مرتبه “سبحان الله” در رکوع و سجده و یا یک مرتبه “سبحان ربی العظیم و بحمده” در رکوع و یک مرتبه «سبحان ربی الاعلی و بحمده» در سجده کمتر نباشد.[۲] بیشتر

post

باطل شدن روزه با دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن

سؤال ۱۴: آیا دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن به قصد لذت بردن روزه را باطل می‌کند؟ دیدن قسمتی از بدن زنان چطور؟ حتی اگر انسان جنب نشود!

پاسخ ۱۴: مرد به هیچ قسمت از بدن زنان نامحرم نمی تواند نگاه کند، و فقط به دستها تا مچ و گردی صورت، در صورتی که با شهوت نباشد می تواند نگاه کند.[۱]

بر اساس فتوای مراجع دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن چه به قصد لذت و چه بدون آن، چه به جهت آموزش مسائل زناشویی و چه بدون آن، بدلیل آن که ديدن اينگونه فيلم‏ها هميشه با نگاه شهوت انگيز همراه است، جايز نيست[۲]. [۳] بیشتر

post

حکم خروج منی باقی مانده در مجرا

سؤال ۱۳: اگر شخص جلوی خروج منی را بگیرد و منی خارج نشود، ممکن است منی در مجاری ادرار باقی بماند و هنگام ادرار خارج شود ؟ در آن صورت باید غسل کرد؟ حکم خروج منی باقی مانده در مجرا چیست؟

جواب ۱۳: حضرت امام خمینی (ره) و دیگر مراجع تقلید فرموده اند: “اگر منى از جاى خود حركت كند و بيرون نيايد، يا انسان شك كند كه منى از او بيرون آمده يا نه، غسل بر او واجب نيست.”[۱]

بنابراین اگر انسان از خروج منی جلوگیری کرده و پس از مدتی بول کند؛ اگر یقین دارد که منی از او خارج شده است لازم است غسل جنابت نماید، ولی اگر یقین ندارد که همراه بول، منی خارج شده، غسل واجب نمی شود.

لازم به تذکر است در مواردی که انسان شک دارد که منی از او خارج شده است یا نه، می توانداحتیاطاً غسل جنابت کند ولی باید برای خواندن نماز وضو هم بگیرد.

برای آگاهی بیشتر به نمایه زیر مراجعه فرمایید:

نمایه: نشانه های منی و متمایل شدن آن به رنگ زرد در مردان، پاسخ شماره ۱۰٫

[۱] .  توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج ‏۱، ص ۲۱۱ ،مسأله ۳۵۲؛ سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، احکام جنابت.

post

نجس بودن غساله

سؤال ۱۲: وقتی چیز نجسی را زیر آب می شوییم، آیا قطرات کوچک آب که بعضاً از محل شست و شو به اطراف می پاشد نجس است؟

جواب ۱۲: اگر چیز نجس را زیر شیری که متصل به کُر است بشویند آبی که از آن چیز می ریزد اگر متصل به کر باشد و بو یا رنگ یا مزه نجاست نگرفته باشد پاک است[۱].

عده ای از مراجع تقلید می فرمایند: پاک است، مگر اینکه بو یا رنگ یا طعم نجاست به خود گیرد به شرط اینکه عین نجاست هم در آن نباشد[۲]. بیشتر