post

عید نوروز در روایات

سؤال ۲۱۲: نظر دین اسلام چه شیعه و چه سنی را در مورد عید نوروز بیان کنید؟ لطفا اعمال عید نوروز در روایات را توضیح دهید؟

پاسخ ۲۱۲: نوروز اولین روز فروردین، مصادف با اول بهار[۱] و آغاز سال جدید خورشیدی است.[۲] در مورد پیدایش نوروز، گفتارهای بسیاری وجود دارد. برخی آن‌را به اولین پادشاهان ایرانی نسبت داده‌اند و برخی نیز آن‌را به اعتقادات دین زرتشت برگشت می‌دهند.[۳] به همین جهت برخی نوروز را جشن زرتشتیان معرفی می‌کنند[۴] و برخی دیگر نوروز را جشن ملی و آیین کهن ایرانی می‌دانند که کهن‌ترین نماد فرهنگی ایران[۵] و بزرگترین جشن ملی ایرانیان است.[۶] بیشتر

post

صیغه و شرایط صحت نذر

سؤال ۱۹۳: اگر کسی نذر کند مقدار معینی پول افغانی هرساله به نیازمندان بدهد (البته نذرمشروط است) وقتی شرطش برآورده شد اگر در بعضی سالها بعلت کم اقتصادی نتواند آن مقداریکه نذر کرده پرداخت کند طبق فتوای بعضی مجتهدین گفته درصورت نداشتن پول وفا به نذر واجب نیست. نظر شما چیست؟ آیا در سالهای بعد باید پرداخت کند؟ یا اینکه نذر شکسته شده اگرشکسته شده کفاره لازم است یانه؟ صیغه و شرایط صحت نذر را بیان کنید؟

پاسخ ۱۹۳: نذر آن است كه انسان ملتزم شود كه كار خيرى را براى خدا بجا آورد، يا كارى را كه نكردن آن بهتر است براى خدا ترك نمايد.[۱] بیشتر

post

اعمال و فضیلت شب ها و روزهای ماه ربیع الاول

سؤال ۱۷۱: لطفا علت نامگذاری و اعمال و فضیلت شب ها و روزهای ماه ربیع الاول را به طور کامل از شب لیلة المبیت تا ولادت با سعادت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله توضیح دهید؟

پاسخ ۱۷۱: ربیع الاول، سومین ماه سال هجری قمری است. ربیع از ماده «ربع» و معنای اصلی این ماده به عدد چهار بازمی‌گردد و عرب به فصل بهار که یک چهارم سال است، ربیع گفته است. از آنجا که ماه ربیع الاول و ربیع الآخر در آغاز این فصل جای گرفته‌اند به نام این فصل موسوم شده‌اند.[۱] مسعودی می‌نویسد: سالی که این نامگذاری انجام شده مقارن با فصل بهار بوده‌است.[۲] بیشتر

post

حکم استفاده از اسپری تنگی نفس در حال روزه

سؤال ۱۳۷: حکم استفاده از اسپری تنگی نفس در حال روزه را برای فردی که مبتلا به آسم شدید است بیان فرمایید. آیا این کار برای او جایز است؟

پاسخ ۱۳۷: یکی از مواردی که روزه را باطل می کند رساندن غبار غليظ به حلق است؛ چه غبار چيزى باشد كه خوردن آن حلال است مثل آرد، يا غبار چيزى باشد كه خوردن آن حرام است.[۱] اما طبق نظر اکثر مراجع استفاده از اسپری كه براى تنگى نفس استعمال مى‏شود، اگر دارو را فقط وارد ريه نماید روزه را باطل نمى‏كند. بیشتر

post

اعمال شب و روز عید غدیر

سؤال ۱۲۳: لطفا اعمال شب و روز عید غدیر را به طور کامل شرح دهید؟ صیغه عقد اخوت و ترجمه آن را نیز بیان فرمایید.

پاسخ ۱۲۳: شب هيجدهم: شب عيد غدير و شب بسيار با شرافتى است، سيّد ابن طاووس در كتاب «اقبال» دوازده ركعت نماز با يك سلام به كيفيتى مخصوص براى اين شب همراه با دعاهايى روايت كرده است.

روز هيجدهم: روز عيد غدير، و «عيد اللّه اكبر»، و عيد آل محمّد عليهم السّلام و عظيم ترين عيد است، و حق تعالى هيچ پيامبرى را مبعوث نفرموده جز آنكه اين روز را عيد كرده و حرمت آن را دانسته. بیشتر

post

دَحْوُ الْأرْض: فضیلت و اعمال این روز

سؤال ۱۰۳: دَحْوُ الْأرْض چه روزی است؟ فضیلت و اعمالی که برای این روز مستحب شمرده شده است را نام ببرید؟

پاسخ ۱۰۳: دَحْوُ الْأرْض، روز بیست و پنجم ذی القعده، که بنابر برخی روایات، روز گستراندن زمین است و در آموزه‌های دین اسلام، از روزهای بافضیلت به شمار می‌رود و انجام دادن برخی اعمال عبادی مانند روزه و نماز در آن تأکید شده است. بیشتر

post

حکم سیگار کشیدن در ماه رمضان

سؤال ۴۵: نظر مراجع عظام تقلید در مورد سیگار کشیدن در ماه رمضان چیست؟ حکم سیگار کشیدن برای فردی که تازه شروع می کند و فردی که از قبل سیگاری بوده را بیان فرمایید.

پاسخ ۴۵: یکی از چیزهایی که بر فرد روزه دار حرام است، رساندن غبار غلیظ به حلق است. چون رساندن غبار غليظ  به حلق روزه را باطل مى‌كند چه غبار چيزى باشد كه خوردن آن حلال است مثل آرد، يا غبار چيزى باشد كه خوردن آن حرام است مثل خاک.[۱]

در مسأله دیگری آمده که احتياط واجب آن است كه روزه دار دود سيگار و تنباكو و مانند اينها را هم به حلق نرساند. ولى بخار غليظ، روزه را باطل نمى‌كند، مگر اين كه در دهان به صورت آب درآيد و فرو دهد.[۲]

آیت الله العظمی مکارم می فرمایند: احتياط واجب آن است كه روزه دار از كشيدن سيگار و تنباكو و ساير دخانيات پرهيز كند و بخار غليظ نيز به حلق نرساند، ولى رفتن به حمام اشكال ندارد هر چند فضاى حمام را بخار گرفته باشد.[۳]

آیت الله العظمی زنجانی می فرمایند: در ماه مبارك رمضان سيگار كشيدن و استعمال ساير دخانيات بصورت آشكار به گونه‌اى كه بى‌احترامى به روزه به شمار آيد جايز نيست بلكه بنا بر احتياط در غير اين صورت نيز استفاده نشود و چنانچه روزه دار در ماه رمضان از دخانيات استفاده كند، بنا بر احتياط در بقيۀ روز از كارهايى كه روزه را باطل مى‌كند خوددارى كرده، روزۀ آن روز را نيز قضا كند.[۴]

شخصی سؤال می کند که من معتاد به سيگار هستم و در ماه مبارك رمضان هر چه تلاش مى‌كنم كه تندخو نباشم نمى‌توانم و همين باعث ناراحتى زياد افراد خانواده‌ام شده است و خودم هم از وضعيت دشوارم رنج مى‌برم، تكليف من چيست؟

مراجع عظام تقلید (حفظهم الله) پاسخ می دهند: روزه ماه مبارك رمضان بر شما واجب است و بنا بر احتياط واجب جايز نيست در حال روزه سيگار بكشيد، و نبايد بدون دليل با ديگران تند برخورد كنيد.[۵]

آیت الله العظمی خامنه ای: بنا بر احتياط واجب جايز نيست در حال روزه سيگار کشیده شود.[۶]

آیت الله العظمی مكارم شیرازی: احتياط واجب آن است كه روزه دار از كشيدن سيگار و تنباكو و ساير دخانيات پرهيز كند و بخار غليظ نيز به حلق نرساند، ولى رفتن به حمام اشكال ندارد هر چند فضاى حمام را بخار گرفته باشد.

ایشان می فرمایند: كشيدن سيگار و ساير انواع دخانيات اگر به تصديق اهل اطّلاع ضرر مهمّى داشته باشد، نيز حرام است، ولى استفاده از موادّ مخدّر مطلقاً حرام است؛ خواه به صورت تزريق يا دود كردن يا خوردن و يا به هر طريق ديگرى بوده باشد و همچنين توليد، خريد و فروش و هر گونه كمك به انتشار آن، حرام است.[۷]

آیت الله العظمی بهجت (ره): عدم افساد روزه به وسيله غبار يا دود غير غليظ و غير جايگزين غذا و غير مقوى خالى از وجه نيست ولى أحوط اجتناب است.

آیت الله العظمی نورى: روزه دار بايد بخار غليظى كه در دهان مبدل به آب مى‏شود و نيز بنا بر احتياط واجب دود سيگار و تنباكو و مانند اينها را به حلق نرساند.[۸]

اما آیت الله العظمی سیستانی می فرمایند: احتیاط واجب آن است که روزه دار دود سیگار و تنباکو و مانند اینها را هم به حلق نرساند.[۹]

سیگار کشیدن در غیر ماه رمضان: اگر کشیدن سیگار وتنباکو – هرچند در آینده – ضرر مهمی به او می رساند، خواه آن ضرر مهم حتمی باشد و یا احتمالی، که از آن نزد عقلاء ترس حاصل می شود، کشیدن آن حرام است، و اما با ایمن بودن از ضرر مهم هرچند از این جهت که در کشیدن آن زیاده روی نکند اشکال ندارد.

آیا فرقی بین کسی که تازه سیگار می کشد یا فردی که معتاد به سیگار است؟

پاسخ به فردی که تازه شروع به سیگار کشیدن کرده است: کشیدن سیگار اگر موجب ضرر و زیان می شود هر چند در آینده واعم از اینکه آن ضرر معلوم باشد ویا گمان ضرر وجود داشته باشد طوری عقلا بر سلامت شخص بیمناک باشند، حرام است. و اما اگر ایمن از ضرر و زیان شدید باشد هر چند بدین جهت که کمتر می کشد، مانعی ندارد.

پاسخ به فردی که به کشیدن سیگار معتاد است: اگر ادامه کشیدن سیگار ضرر شدیدی می آورد باید دست بردارد مگر آنکه ترک سیگار موجب ضرر دیگری شود مثل ضرر حاصل از سیگار کشیدن و یا سخت تر از آن و یا اینکه ترک سیگار برای او حرجی باشد طوری که عادتاً تحمٌل ناپذیر است.

سؤال: در برخی از مکانها مثل اتوبوس که تابلوی استعمال دخانیات ممنوع است” آیا سیگار کشیدن در چنین اماکنی جایز است؟

پاسخ: اگر این امر به منزله شرط ضمنی باشد که سوار شونده به آن وسیله، پذیرفته است و یا چنان چیزی قانون دولتی می باشد که پس از ورود به کشور ملتزم شده است که آنها را رعایت کند لازم است مطابق تعهد، عمل کند و مخالفت جایز نیست[۱۰].

معنای احتیاط واجب: اگر مرجع تقلید به عللی در مسئله‏ای فتوا (نظر صریح فقهی) نداشت و احتیاط کرد به این احتیاط؛ احتیاط واجب می گویند که البته در این صورت، مقلد نمی‏تواند (به استناد احتیاطی بودن نظر مرجع خود) آن را ترک کند؛ بلکه یا باید به احتیاط واجب مرجع خویش عمل کند و یا در مسئله، به مرجع تقلید دیگری که در این زمینه، فتوای صریح دارد (با رعایت «الاعلم فالاعلم) رجوع کرده و نظر او را مبنای عمل خود قرار دهد.

نتیجه گیری: طبق نظر اکثر مراجع، فرد روزه دار بایستی بنابر احتياط واجب دود سيگار و تنباكو و مانند اينها را هم به حلق نرساند.

اما اینکه آیا کشیدن سیگار در غیر ماه رمضان جایز است یا خیر، مراجع نظرات مختلفی دارند. برخی همچون آیت الله العظمی سیستانی می فرمایند: اگر شخص از ضرر مهم هرچند از این جهت که در کشیدن آن زیاده روی نکند، در امان است در آن صورت کشیدن سیگار برای او اشکال ندارد. از سوی دیگر اکثریت مراجع می فرمایند که بنابر احتیاط واجب جایز نیست.

طبق توضیحی که در خصوص احتیاط واجب داده شد، افرادی که سیگاری هستند و کشیدن آن برایشان ضرر مهمی ندارد، می توانند در خصوص این مسأله از آیت الله العظمی سیستانی تقلید کنند. یا آنکه به نظر مرجع خود که احتیاط واجب دانسته عمل نماید.

برای آگاهی بیشتر به پاسخ های زیر مراجعه فرمایید:

نمایه: چیزهایی که روزه را باطل می کند / آنچه که برای روزه دار مکروه است، سوال شماره ۳۷٫

نمایه: دختران و پسران نوجوانان و تازه به سن تکلیف رسیده / روزه نگرفتن به دلیل ضعف شدید بدن، سوال شماره ۳۳٫

نمایه: باطل شدن روزه با دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن، سوال شماره ۱۴٫

نمایه: خوردن و آشامیدن سهوی در حال روزه، سوال شماره ۳۶٫

نمایه: مقدار مسافت شرعی / شرایط شکسته شدن نماز مسافر، سؤال شماره ۱۹٫

نمایه: روزه گرفتن و نماز خواندن در مناطقی که طول روز و شب زیاد است، سؤال شماره ۱۷٫

نمایه: ادای کفاره روزه تا رمضان سال بعد، سوال شماره ۴۳٫

[۱] . توضیح المسائل (محشی – امام خمینی)، ج ۱، ص ۹۰۳، م ۱۶۰۳٫

[۲] . همان، ص ۹۰۴، م ۱۶۰۴٫

[۳] . همان، ذیل مسأله ۱۶۰۴٫

[۴] . همان.

[۵] . همان، ص ۹۷۲، س ۷۴۴؛ همان، ص ۹۷۴، س ۷۶۰٫

[۶] أجوبة الاستفتاءات (بالفارسية)، س ۷۶۰ و س ۷۴۴٫

[۷] . توضیح المسائل (محشی – امام خمینی)، ج ۲، ص ۶۰۰، ذیل مسأله ۲۶۳۰٫

[۸] . توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج ‏۱، ص ۹۰۳، مسأله ۱۶۰۵٫

[۹] . سایت دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، احکام روزه و غبار رساندن به حلق.

[۱۰] . سایت دفتر معظم له، پرسش و پاسخ، سیگار کشیدن.

post

ادای کفاره روزه تا رمضان سال بعد

سؤال ۴۳: اگر کسی کفاره رمضان بر عهده اش باشد، آیا باید آن را تا رمضان بعدی ادا کند؟

پاسخ ۴۳: مراجع عظام تقلید می فرمایند: “كسى كه كفّاره روزه رمضان بر او واجب است، بايد يك بنده آزاد كند (امروزه بنده آزاد كردن موضوعیت ندارد)، يا دو ماه روزه بگيرد (بايد سى و يك روز آن را پى در پى بگيرد و اگر بقيه آن پى در پى نباشد اشكال ندارد.[۱])، يا شصت فقير را سير كند يا به هر كدام يك مُد (که تقریباً «۷۵۰» گرم یا ده سير است) طعام يعنى گندم يا جو و مانند اينها بدهد و چنانچه اينها برايش ممكن نباشد هر چند مد كه مى‏تواند به فقرا طعام بدهد و اگر نتواند طعام بدهد بايد استغفار كند، اگر چه مثلًا يك مرتبه بگويد «استغفر اللَّه» و احتياط واجب در فرض اخير آن است كه هر وقت بتواند، كفاره را بدهد.[۲]

بنابراین، تا جایی که ممکن است باید قبل از رمضان بعدی کفاره را ادا نماید و اگر نمی تواند استغفار کند و بعد از رمضان زمانی که توانایی پیدا کرد کفاره را ادا نماید.[۳]

برای آگاهی بیشتر به پاسخ های زیر مراجعه فرمایید:

نمایه: چیزهایی که روزه را باطل می کند / آنچه که برای روزه دار مکروه است، سوال شماره ۳۷٫

نمایه: دختران و پسران نوجوانان و تازه به سن تکلیف رسیده / روزه نگرفتن به دلیل ضعف شدید بدن، سوال شماره ۳۳٫

نمایه: باطل شدن روزه با دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن، سوال شماره ۱۴٫

نمایه: خوردن و آشامیدن سهوی در حال روزه، سوال شماره ۳۶٫

نمایه: مقدار مسافت شرعی / شرایط شکسته شدن نماز مسافر، سؤال شماره ۱۹٫

نمایه: روزه گرفتن و نماز خواندن در مناطقی که طول روز و شب زیاد است، سؤال شماره ۱۷٫

[۱]. توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج ‏۱، ص ۹۲۸، م ۱۶۶۱٫

[۲]. همان.

[۳] . برای آگاهی بیشتر به سایت دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، احکام مبطلات و مکروهات روزه مراجعه فرمایید.

post

چیزهایی که روزه را باطل می کند / آنچه که برای روزه دار مکروه است

سؤال ۳۷: چیزهایی که روزه را باطل می کند نام ببرید؟ چه چیزهایی برای روزه دار مکروه است؟

پاسخ ۳۷: نُه چيز روزه را باطل مى‌كند: اول: خوردن و آشاميدن، دوم: جماع، سوم: استمناء، و استمناء آن است كه انسان با خود كارى كند كه منى از او بيرون آيد. چهارم: دروغ بستن به خدا و پيغمبر صلى اللّٰه عليه و آله و سلم و جانشينان پيغمبر عليهم السلام. پنجم: رساندن غبار غليظ به حلق. ششم: فرو بردن تمام سر در آب. هفتم: باقى ماندن بر جنابت و حيض و نفاس تا اذان صبح. هشتم: اماله كردن با چيزهاى روان. نهم: قى كردن و احكام اينها در مسائل آينده گفته مى‌شود.[۱]

چند چیز برای روزه‌دار مکروه است و از آن جمله است:

۱ ـ دوا ریختن به چشم و سرمه کشیدن، در صورتی که مزه یا بوی آن به حلق برسد.

۲ ـ انجام دادن هر کاری مانند خون گرفتن، و حمام رفتن که باعث ضعف می‌شود.

۳ ـ دارو در بینی ریختن، اگر نداند که به حلق میرسد، و اگر بداند به حلق میرسد جایز نیست.

۴ ـ بو کردن گیاه‌های معطّر.

۵ ـ نشستن زن در آب.

۶ ـ استعمال شیاف.

۷ ـ تر کردن لباسی که در بدن است.

۸ ـ کشیدن دندان، و هر کاری که به واسطه آن از دهان خون بیاید.

۹ ـ مسواک کردن با چوب تر.

۱۰ ـ بی‌جهت آب یا چیزی روان در دهان کردن.

و نیز مکروه است انسان بدون قصد بیرون آمدن منی زن خود را ببوسد، یا کاری کند که شهوت خود را به حرکت آورد.[۲]

برای آگاهی بیشتر به پاسخ زیر مراجعه فرمایید:

نمایه: دختران و پسران نوجوانان و تازه به سن تکلیف رسیده / روزه نگرفتن به دلیل ضعف شدید بدن، سوال شماره ۳۳٫

نمایه: باطل شدن روزه با دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن، سوال شماره ۱۴٫

نمایه: خوردن و آشامیدن سهوی در حال روزه، سوال شماره ۳۶٫

————————

Index: Things from which a person keeping fast must abstain & Kaffarah (Expiation), question 372.

[۱] . توضيح المسائل (محشى – امام خمينى)، ج‌۱، ص: ۸۹۲٫

[۲] . همان، ص: ۹۲۶؛ سایت دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله العظمی سیستانی، توضیح المسائل، چیزهایی که روزه را باطل می کند.

post

خوردن و آشامیدن سهوی در حال روزه

سؤال ۳۶: آیا اگر بدون توجه به این که روزه هستم، چیزی بخورم روزه ام باطل می شود؟ آیا بین روزه واجب با مستحب در این جهت فرقی هست؟

پاسخ ۳۶: یکی از چیزهایی که باعث بطلان روزه می شود خوردن و آشامیدن از روی عمد است.[۱] که در این زمینه فرقی بین روزه واجب و مستحبی نیست. اما اگر روزه دار سهواً چيزى بخورد يا بياشامد، روزه‏اش باطل نمى‏شود.[۲]

اگر روزه دار عمداً چيزى بخورد يا بياشامد، روزۀ او باطل مى‌شود، چه خوردن و آشاميدن آن چيز معمول باشد مثل نان و آب، چه معمول نباشد مثل خاك و شيرۀ درخت و چه كم باشد يا زياد، حتى اگر مسواك را از دهان بيرون آورد و دوباره به دهان ببرد و رطوبت آن را فرو برد روزۀ او باطل مى‌شود مگر آن كه رطوبت مسواك در آب دهان به طورى از بين برود كه رطوبت خارج به آن گفته نشود.[۳]

برای آگاهی بیشتر به پاسخ زیر مراجعه فرمایید:

نمایه: دختران و پسران نوجوانان و تازه به سن تکلیف رسیده / روزه نگرفتن به دلیل ضعف شدید بدن، سوال شماره ۳۳٫

نمایه: باطل شدن روزه با دیدن فیلمها و عکسهای مستهجن، سوال شماره ۱۴٫

[۱] . توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج ‏۱، ص ۸۹۲ – ۸۹۱، م ۱۵۷۳- ۱۵۷۲٫

[۲] . همان، ص ۸۹۲، م ۱۵۷۵٫

[۳] . همان، م ۱۵۷۳٫