سؤال ۲۷: مقداری پول داشته ام که آنها را بکسی قرض داده ام. هنگام سال خمسی آن پول هنوز به من برگردانده نشده بود تا خمس آن را پرداخت کنم. حالا هم که پول به من برگردانده شده است نیاز مبرم به آن پول دارم . تکلیف خمس این پول چه می شود ؟ آیا باید ابتدا خمس آن را جدا کنم و بعد نیاز خود را برطرف کنم؟
پاسخ ۲۷: در صورتی که آن پول از درآمد کسب تهیه شده است و سال خمسی بر آن گذشته است دیدگاه همۀ مراجع این چنین است: چنانچه سرسال خمسى دريافت آن (بدون زحمت) ممكن باشد، بايد خمس آن را بپردازد و در غير اين صورت هر زمان دريافت كرد، بايد فورى خمس آن را بدهد.[۱] ولی اگر خود شما نیاز مبرم به آن پول داشته باشید می توانید با مرجع تقلید خود یا نماینده او دستگردان کرده و برای پرداخت خمس از آنان مهلت بگیرید تا در زمان مناسبی که توانایی پرداخت را داشتید، خمس مال خود را بپردازید.
دستگردان: دستگردان این است که حاکم شرع یا وکیل او با کسى که خمس بدهکار است و توانایى دادن آن را به راحتى ندارد، مقدار خمس را اخذ و اعطا مى کند و ثمره ى آن این است که خمس از عین به ذمّه منتقل مى شود و بدهکارِ خمس بعدا آن را ـ هر چند به تدریج ـ مى دهد.
مصالحه: معناى مصالحه بخشیدن نیست؛ بلکه در موردى است که مقدار خمس معلوم نیست که حاکم شرع در این جا با شخص ـ مثلاً ـ مصالحه به نصف مى کند.[۲]
دستگردان یعنی پول از شما دریافت می شود و همان لحظه به صورت قرض در اختیار شما قرار می گیرد. ۶- فقیر یعنی کسی که خرجش از درآمدش بیشتراست و زندگی را به سختی می گذراند. ۷- دستگردان باید فقط توسط مرجع یا وکیل اوانجام گیرد نه با کس دیگر.[۳]
برای آگاهی بیشتر به سایت زیر مراجعه شود:
– سایت رسمی دفتر مرجع عالیقدر حضرت آیت الله سیستانی، احکام خمس.
[۱] . امام، استفتاءات، ج ۱، س ۹۶ آيتالله فاضل، جامعالمسائل، ج ۱، س ۸۳۳ آيتالله مكارم، استفتاءات، ج ۱، س ۳۱۹ آيتالله بهجت، توضيحالمسائل، م ۱۳۷۹ آيتالله سيستانى، منهاج الصالحين، ج ۱، م ۱۲۵۱ آيتالله نورى، استفتاءات، ج ۲، س ۳۷۲ آيتالله تبريزى، استفتاءات، س ۹۴۶ آيتالله خامنهاى، اجوبة الاستفتاءات، س ۸۷۰ آيتالله صافى، جامعالاحكام، ج ۱، س ۶۲۱ دفتر آيتالله وحيد.
[۲] . استفتائات آیت الله العظمی بهجت (ره)، سوال های ۳۳۲-۳۳۳٫
[۳] . اقتباس از سایت پورتال انهار.